In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is een ondernemersfonds geen fonds voor noodlijdende ondernemers. Het is een fonds waarmee collectieve zaken voor bepaald werkgebied van ondernemers worden gefinacierd, zoals de Sinterklaasintocht in een winkelgebied en andere evenementen. Ook meer structurele zaken zoals centrummanagement, onderhoud en beveiliging worden met fondsgelden betaald. Het bijzondere aan het ondernemersfonds is dat niet de gezamenlijke ondernemers of hun vereniging, maar de gemeente de gelden ophaalt via een voor alle ondernemers in een bepaald gebied verplichte gemeentelijke belasting, heffing of andersoortige financiering.
Waarom een ondernemersfonds?
Het ondernemersfonds is bedoeld als antwoord op drie maatschappelijke ontwikkelingen. Ten eerste zien lokale ondernemersverenigingen het aantal leden dalen. Daardoor is er minder geld en zijn er minder vrijwilligers voor collectieve activiteiten. Deze ontwikkeling zien we bij veel verenigingen, maar ondernemersverenigingen hebben een extra handicap: free riders. Als er in een hele winkelstraat kerstversiering wordt opgehangen, profiteert iedere ondernemer er van, of je lid bent en meebetaalt of niet. De wrijving die door een groeiend aantal free riders ontstaat wordt met het ondernemersfonds opgeheven, omdat elke ondernemer, georganiseerd of niet, moet betalen.
De tweede ontwikkeling is de toename van het aantal onderwerpen met een collectief belang waar ondernemers mee worden geconfronteerd. Het gaat allang niet meer alleen over de Sinterklaasintocht of over wat we samen doen met Koninginnedag. Ondernemers zitten bij elkaar om te praten over bereikbaarheid en veiligheid van hun gebied, sluitingstijden, hangjongeren of andere overlastsituatie en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Het ondernemersfonds is ideëel bedoeld als structuur voor ondernemers om met visie en in gezamenlijkheid aan dit soort onderwerpen te werken. De structuur is goed, maar stelt hoge eisen aan de kennis, tijd en bereidheid van individuele ondernemers om dit, als vrijwilliger, naast hun primaire werk te doen. De meeste ondernemers zijn immers geen ondernemer geworden om een dagtaak te hebben aan collectieve beleidsmatige en projectmatige zaken. Het ondernemersfonds biedt in basis de mogelijkheid om professionals in te schakelen voor dit werk.
De derde maatschappelijke ontwikkeling sluit aan op de tweede. In toenemende mate zoeken gemeente over tal van onderwerpen het gesprek en de samenwerking met ondernemers en hun verenigingen. Om een visie te toetsen aan de werkelijkheid, om de haalbaarheid en wenselijkheid van wederzijdse plannen te bespreken, om actuele problemen op te lossen en gezamenlijk projecten uit te voeren. Dat kan (ook) prima zonder ondernemersfonds. Maar het ondernemersfonds fungeert voor de gemeente als een handig aanspreekpunt voor alle ondernemers in een gebied en maakt het mogelijk om onderwerpen van de beleidsagenda om te zetten naar concrete projecten. Hoewel ondernemers bepalen waar de fondsgelden naar toe gaan, is er een sterke relatie (en afhankelijkheid) met gemeentelijk beleid en gemeentelijke toestemming voor activiteiten.
Waar het echt om gaat
In de kern is het ondernemersfonds een instrument voor gedwongen financiële solidariteit onder ondernemers om daarmee collectieve activiteiten in een werkgebied te financieren. Omdat afdwingen in de private sector zijn beperkingen heeft (maar niet onmogelijk is), wordt de dwang georganiseerd via een verplichte heffing door de gemeente. Het ondernemersfonds is meer dan alleen maar de geldbuidel: het is het geheel van afspraken dat nodig is om collectieve activiteiten en financiering te kunnen regelen en uit te voeren.